Samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap of trouwen?

Bij trouwen en een geregistreerd partnerschap regelt de wet automatisch veel: erfrecht, zorgplicht, alimentatie en ouderlijk gezag voor beide ouders. Bij samenwonen met een samenlevingscontract heb je geen automatische rechten en plichten, alles wat je wilt regelen leg je zelf vast. Het contract maak je bij een notaris, trouwen en registreren doe je bij de gemeente.^†

Ze lijken sterk op elkaar. Bij trouwen zeg je ja tegen de ambtenaar, bij een partnerschap niet. Een partnerschap zonder kinderen onder de 18 kun je in overleg via een notaris of advocaat ontbinden, een huwelijk beëindig je altijd via de rechter. Alleen bij een huwelijk is scheiding van tafel en bed mogelijk. Een partnerschap kun je omzetten in een huwelijk, andersom kan niet.

Niet zonder testament. Een samenwonende partner is geen wettelijk erfgenaam, ook niet met een samenlevingscontract. Met een testament kun je je partner wel als erfgenaam aanwijzen. Zonder de partnerstatus voor de erfbelasting betaalt je partner over de erfenis als derde, met een vrijstelling van slechts € 2.769 in 2026.^† Met een notarieel samenlevingscontract en samen wonen gelden meestal de partnerregels^†, met een vrijstelling van € 828.035.^†

Dat bepaalt je gemeente. Een beperkte plechtigheid is soms gratis op vaste momenten, een eenvoudige plechtigheid kost bij sommige gemeenten ongeveer € 125 tot € 300, een reguliere ceremonie op een doordeweekse dag ongeveer € 340 tot € 685 en op zondag meer. Kijk op de website van je gemeente voor het actuele tarief.^†

Bij een notaris gemiddeld ongeveer € 700 inclusief btw. Het hangt af van de notaris en van wat je wilt vastleggen. Vraag vooraf een offerte.^†

De moeder heeft automatisch het gezag. De vader of duomoeder moet het kind erkennen bij de gemeente. Sinds 1 januari 2023 geeft die erkenning automatisch gezamenlijk gezag als de moeder instemt. Bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap hebben beide ouders direct na de geboorte automatisch gezag.

Dat hangt af van je pensioenregeling. Bij veel regelingen moet je partner worden aangemeld, en vaak is daarvoor een notarieel samenlevingscontract nodig. Bij trouwen of een partnerschap geeft de gemeente dit meestal automatisch door. Kijk op mijnpensioenoverzicht.nl of vraag het je pensioenuitvoerder.^†

Nee, dat hoeft niet. Wel moet je dan goed vastleggen wie welk deel van de woning bezit en hoe de hypotheek verdeeld is. Bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap heb je toestemming van je partner nodig om de gezinswoning te verkopen of te verhypothekeren. Bij samenwonen bestaat die regeling niet, ook niet met een samenlevingscontract.^†

Sinds 1 januari 2018 geldt bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap in principe een beperkte gemeenschap van goederen. Alles wat tijdens het huwelijk of partnerschap ontstaat is samen, erfenissen en schenkingen blijven persoonlijk. Voorwaarden heb je niet per se nodig, maar ze zijn nuttig als je een eigen bedrijf, veel vermogen of een erfenis in het vooruitzicht hebt. Een notaris kan je adviseren.

Bij trouwen en een geregistreerd partnerschap kan partneralimentatie, meestal maximaal 5 jaar met uitzonderingen zoals een jong kind.^† Bij samenwonen is er geen wettelijk recht op partneralimentatie. Kinderalimentatie geldt voor alle ouders, ook als je niet getrouwd was.